İbradı - Yaylaların Hası

İbradı adının, Osmanlıcada "soğukluk, soğutma" anlamına gelen **İbrad** (Abra/Ebra) sözcüğünden geldiği tahmin edilir. Buna göre İbradı, "soğuk yer" demektir.

Ad yerini bulmuştur: 1.100 metre rakımıyla İbradı tam bir yayla ilçesidir. Antalya'nın en küçük nüfuslu ilçelerinden biridir; 2009 yılı toplam nüfusu 3.509 kişidir.

Coğrafya

İlçede üç ova bulunur:

• **Gembos ve Gemboğazı Ovası**: İbradı'nın kuzeyinde, Dereköy ile Göynem ve İbradı arasında. Rakımı 1.300 metredir
• **Eynif Ovası**: Toka, Karadağ ve Cimriği dağları arasında. Ekim ve meraya elverişlidir
• Bunların dışında daha küçük çapta ovalar

Coğrafyanın zorluğu, insanın avantajı

İbradı'nın hikâyesi, dar toprakla geçinemeyen bir halkın başka yollar bulmasıdır.

**İbradılılar okumuşlar** ve Osmanlı Devleti'nde **ardı ardına üç şeyhülislam**, çok sayıda kadı ve saray erkânı yetiştirmişlerdir. Bu, üç bin nüfuslu bir dağ kasabası için olağanüstü bir orandır.

**Ormana** ise daha çok ticarete yönelmiş; İstanbulʼda özellikle kuruyemiş ve nalburiye ticaretinde söz sahibi olmuştur.

Bu gelenek bugün de sürüyor: İbradı ve köylerinde okuma-yazma oranı **%100**'dür.

Osmanlı'da bir ilim merkezi

18. ve 19. yüzyıllarda İbradı bir ilim ve zenginlik merkeziydi. Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde İbradı'nın 17. yüzyılda oldukça mamur ve önemli bir belde olduğunu yazar.

Kasabanın kurumsallaşma tarihi de bunu gösterir:

• 1875 — Rüştiye (ortaokul) açıldı
• 1878 — Zabıta teşkilatı kuruldu; Tapu, Nüfus ve Adliye daireleri hizmet verdi
• 1914 — Posta ve Telgrafhane hizmete girdi

Üzüm, pekmez ve kestane

İlçe merkezi, Ormana ve Ürünlü üzüm yetiştirmeye çok elverişlidir. İbradı'nın üzümü ve pekmezi ünlüdür.

Yörede yetişen başlıca üzüm çeşitleri: **Çavuş, Dimli Büzgülü, Beyaz Üzüm, Deve Gözü ve Gelin Parmağı.**

Bu nedenle İbradı'da ve Ormana'da her yıl **eylül ayının ilk haftasında Üzüm Bayramı** yapılır.

İlçenin bir başka özelliği kestanedir: Antalya'da yalnızca İbradı ve Ormana merkezi kestane yetiştirmeye uygun bir karakter gösterir. Yörede çok sayıda yaşlı kestane ağacı bulunur; bunların en ünlüsü yaklaşık **900-1000 yaşındaki Arapastık Kestanesi**'dir.

İlçede şeftali, kayısı, üzüm, armut, incir, nar, kiraz, vişne, dut, ayva, elma, ceviz ve badem gibi meyvelerin tamamı yetişir.

Köylerin uzmanlaştığı işler

• **Üzümdere**: Tarım ağırlıklı; ırmak kenarında çok sayıda alabalık üretim tesisi bulunur
• **Başlar**: Hayvancılık
• **Ürünlü**: Son yıllarda sebzecilik gelişmiştir
• **Ormana**: Üzüm ve ticaret geleneği

Yaz aylarında sahilde yetiştirilemeyen **kesme çiçek**, serin geçen yaz boyunca İbradı'da yetiştirilmektedir; bu, bölge için yeni bir üretim alanıdır.

Rakamlarla İbradı tarımı

Yıllık yaklaşık üretim:

• 3.000 ton üzüm
• 2.000 ton buğday
• 1.200 ton sebze
• 120 ton elma
• 90 ton kestane
• 80 ton ceviz

Hayvansal üretim: 7.500 büyükbaş, 30.000 küçükbaş, 1.500 arı kovanı, günde 2.000 litre süt, yılda 10.000 kilogram bal ve 120 ton kültür balığı.

Ne zaman gidilir

Üzüm Bayramı için eylülün ilk haftası, yayla ve doğa için haziran-eylül arası uygundur. Kış aylarında 1.100 metredeki ilçeye ulaşım kar nedeniyle zorlaşabilir.