Gündoğmuş yaylalarında, Geyik Dağı ile Tanrı Dağı arasındaki Deringöl çevresinde ve bu dağların kar tutmayan yamaçlarında biten bir dağ çiçeği vardır: **İpar Gülü**.
Sıradan bir yayla çiçeği değildir. Adı, Türkçenin en eski yazılı kaynaklarına kadar uzanır.
Adın geçtiği yerler
"İpar" sözcüğü şu kaynaklarda geçer:
- Orhun Yazıtları (Bilge Tonyukuk kitabesi)
- Kâşgarlı Mahmud'un Divânu Lugâti't-Türk'ü — burada "Yıpar" biçiminde
- Yusuf Has Hâcib'in Kutadgu Bilig'i
Üçünde de anlamı aynıdır: **misk, amber, güzel koku.**
Sözcük yalnızca çiçeğe verilmiş bir ad değildir. İpar Taşı, İpar Dağı, İpar Hatun gibi kullanımlara da rastlanır. Türk halkı bu güzel kokuya istinaden kız çocuklarına İpar adını vermiştir.
İki tarihî iz
**697 yılı, Orta Asya.** Bilge Tonyukuk kitabesindeki kayda göre Kırgızlar, Çinliler ve On-Oklarla anlaşarak Göktürklerin üzerine yürür. Oğuzlar öncü olarak gönderilir. Kitabe, ordunun Köğmen Ormanı'nın karlı yollarını aştıktan sonra **İpar**'ı geçip Anı ırmağına ulaştığını anlatır. Buradaki İpar bir bölge adıdır.
**1759 sonrası, Doğu Türkistan.** Çin işgaline karşı verilen bağımsızlık mücadelesinde dönemin hanı Cihangir Han şehit edilir. Mücadele bayrağını eşi **İpar Hatun** devralır. Esir alınıp Pekin'e götürülen İpar Hatun orada canına kıyar.
Gündoğmuş'taki izi
Orta Asya'da bir İparlı Dağı bulunduğu gibi, Gündoğmuş'ta da bir İparlı Dağı vardır. Yörede derlenen bir Yörük türküsünde şu dizeler geçer:
Alacabel'den aşar Süleğin yolu
Dipsiz Göl'de biter şu İpar Gülü
Türkolog Mehmet Eröz, "Yörükler" adlı eserinde bu türküyü bir Sülekli Yörük beyinden derlemiş ve İpar Gülü'nün Toroslar'da Geyik ve Tanrı dağları civarındaki Dipsiz Göl'de bittiğini kaydetmiştir.
Neden önemli
Aynı sözcüğün 8. yüzyıl Orhun Yazıtları'nda bir bölge adı, 11. yüzyıl Divânu Lugâti't-Türk'te bir koku, 19. yüzyıl Doğu Türkistan'ında bir kadın adı ve bugün Gündoğmuş yaylalarında bir çiçek olarak karşımıza çıkması rastlantı değildir.
Gündoğmuş'a yerleşen Türkmenler, geldikleri coğrafyanın adlarını yeni yurtlarına taşımışlardır: Tanrı Dağı da, İparlı Dağı da, İpar Gülü de bu taşımanın izleridir.
Görmek isteyenler için
İpar Gülü her yerde ve her mevsimde bulunmaz. Geyik Dağı ve Tanrı Dağı çevresindeki yüksek yamaçlarda, kar eridikten sonraki kısa dönemde açar; haziran ayı en uygun zamandır.
Bölgeye çıkış yayla yollarından yapılır ve yürüyüş gerektirir. Yöredeki soğanlı bitkiler koruma altındadır; çiçek koparılmamalı, kökü sökülmemelidir.
Yorumunuz onaylandıktan sonra yayımlanır.