Akseki'nin dar toprakla geçinen bir dağ ilçesi olmasına rağmen okumaya verdiği önem, iki yapıda somutlaşır: bir kütüphane ve bir mimari gelenek.
Yeğen Mehmet Paşa İlçe Halk Kütüphanesi
Kütüphane koleksiyonunda **322 adet el yazması kitap** ile birlikte toplam **24.384 kitap** bulunur ve halka hizmet verir.
On sekiz bin nüfuslu bir dağ ilçesi için bu koleksiyon dikkat çekicidir; Akseki'nin "okumaya önem veren" yapısının en somut kanıtıdır.
El yazması eserler, bakım ve dijital kayıt yapılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından **Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi**'ne gönderilmiştir.
Merkez Camii ve 74 cami
İlçe merkezinde 8, 41 köy ve 6 beldede toplam **74 cami** bulunur. Bunlar içinde ilçe merkezindeki **Merkez Camii**, tarihî ve mimari özellikleri nedeniyle büyük önem taşır.
Taş duvar ve ahşap işçiliği
Akseki yöresinin orman köyleri, doğa koşullarına öncelik tanıyan ve insana dönük bir mimarlık bilgisiyle kurulmuştur.
Bu köyler iki zanaatın birleştiği yerlerdir:
- **Taş duvar ustalığı**
- **Gelişmiş ahşap işçiliği**: Kapılar, pencere kafesleri ve kepenkler sanatın zirvesine çıkmıştır
Toros Dağları'nın kalker kayalarından oluşan bir zemine oturan **beşik çatılı evler**, doğal malzemenin olgun ve köklü bir mimari gelenekle kullanıldığı Akdeniz yöresinin klasik ev planını yansıtır.
Evlerin araziyle ilişkisi
Akseki konut dokusunun belirgin özelliği, eğimli araziye yerleşmiş olmasıdır:
- Yollar eğime paralel ve dik olarak açılmıştır
- Yapılar ayrık nizamda, bahçelidir
- Yapıları mülkiyet durumuna göre örülmüş taş bahçe duvarları ve çitler birbirinden ayırır
Evlerde kat sayısını belirleyen iki etken vardır: birincisi ekonomik nedenler, ikincisi yapının eğimli arazideki konumu ve sokakla ilişkisi.
Eski dokudaki yapıların genelinde **iki kat** bulunur (zemin ve birinci kat). Sayısı beşi geçmeyen, dönemin varlıklı aileleri tarafından yaptırılmış **üç katlı konaklar** da vardır.
Mevcut konut dokusu yaklaşık **80-100 yıllık** bir geçmişe sahiptir ve konfor koşullarının gerektirdiği küçük değişikliklerle günümüze aktarılmıştır.
Ali Paşa Konağı
Emiraşıklar köyündeki **Ali Paşa Konağı**, ilçenin en bilinen tarihî konağıdır ve yöre mimarisinin en görkemli örneklerindendir.
Sarıhacılar köyü de tarihî evleriyle bilinir.
Kaybolan zanaat
Akseki köylerinde yüzyıllardır sürdürülen kilim dokumacılığı bugün tek tük ustayla ayakta kalmaktadır. Taş ustalığı ve ahşap işçiliği de aynı yolu izlemektedir; yeni yapılarda bu teknikler kullanılmadığı için usta yetişmemektedir.
Ayakta duran evler, bu nedenle yalnızca konut değil, yaşayan birer belge niteliğindedir.
Gezerken
Köylerdeki tarihî evler özel mülktür ve çoğunda hâlâ oturulmaktadır. Sokaktan bakmak ve fotoğraflamak serbesttir; avlulara ve bahçelere izinsiz girilmemelidir.
Kütüphane mesai saatleri içinde ziyaret edilebilir; el yazması eserlerin bir bölümü Konya'da olduğundan, görmek isteyenlerin önceden bilgi alması gerekir.
Yorumunuz onaylandıktan sonra yayımlanır.