Elmalı, eski çarşıları, arastaları ve dar sokaklarıyla Anadolu kültürünü olduğu gibi taşıyan bir ilçedir. İlçeyi süsleyen çift cumbalı ahşap evler, Safranbolu evleri kadar otantik bir yapıya sahiptir ve karakteristik özelliklerinin çoğunu bugüne kadar korumayı başarmıştır.
Bu evlerin en eskileri **en az 500 yıllıktır**.
Neden ahşap
Elmalı'nın etrafı ormanlarla çevrilidir ve yörenin asıl zenginliği **sedir ağacıdır**. Evlerin ahşap dokusunda bol miktarda sedir kullanılmıştır. Sedir hem dayanıklı hem işlenmesi kolay bir ağaçtır; ev ve gemi yapımcılığında yüzyıllardır tercih edilir.
Bir yörede hangi malzeme boldur, mimarisi de ona göre şekillenir. Kıyı Antalya'sı taş ve kireç kullanırken, 1.100 metredeki Elmalı ahşaba yöneldi.
Süslemeler
Elmalı evlerinin ahşap süslemelerinde üç motif öne çıkar:
- Stilize ağaçlar
- Çiçek motifleri
- Altı köşeli yıldızlar
Cumbaları, eski tip pencereleri ve parlak renkleriyle bu evler, Anadolu ahşap işçiliğinin eşsiz örneklerindendir.
Yeşil Kapı
Elmalı evleri içinde ele alınabilecek en güzel örnek **Yeşil Kapı**'dır. **1600 yılında** yapılan bu yapının ahşap işçiliği, insanı şaşırtacak kadar özel bir ustalığın eseridir.
Nerede görülür
Ahşabın mimari malzeme olarak kullanıldığı yapılar içinde en görkemlileri, Elmalı'nın **Tahtamescit Mahallesi'ndeki Aylar Sokağı**'nda bulunur. Bu sokakta adım adım tarihin izini sürmek mümkündür.
Mahallenin adı bile ahşabı anlatır: Tahta Mescit.
Elmalı bir kez yandı
1940 yılında çıkan bir yangında ilçe tamamen yanmış ve yeniden imar edilmiştir. Bugün ayakta olan tarihi evler, o yangından kurtulabilen ya da sonrasında aynı geleneğe uyularak yapılan yapılardır. Bu, ayakta kalanların değerini artırır.
Tarihi evlerin restorasyon çalışmaları sürmektedir.
Çevredeki diğer Osmanlı yapıları
- **Ketenci Ömer Paşa Camii**: Zarif el işçiliği ve estetiğiyle yalnızca Elmalı'nın değil, Antalya bölgesinin de en güzel Sinan ekolü eserlerindendir. Avlusunda, Ömer Paşa'nın Bosna'dan getirdiği yedi çınardan biri olduğu söylenen yaşlı bir çınar bulunur
- **Kesik Minare** ve medreseler
19. yüzyıl sonunda Elmalı'da 20 cami, 3 Rum ve 1 Ermeni kilisesi, 5 hamam, 3 han ve 508 dükkân bulunuyordu. Osmanlı döneminde ilçede 7 medrese olduğu bilinir. 1841 yılında kentin nüfusu 10 bin civarındaydı.
Gezerken
Evler yaşayan yapılardır; çoğunda hâlâ oturulmaktadır. Sokaktan bakmak ve fotoğraflamak serbesttir, ancak avlulara ve bahçelere izinsiz girilmemelidir.
Sokaklar dar ve eğimlidir; araçla değil yürüyerek gezmek gerekir.
Yorumunuz onaylandıktan sonra yayımlanır.