Sağlık
Dunyada her gun 14 bin kisiye AIDS`e neden olan HIV virusu bulasirken, arastirmaci ilac firmalari, bu hastalikla mucadelede etkili olacak yeni ilac ve asilari gelistirmek ve hastalarin hizmetine sunmak icin zamana karsi yarisiyor.
1 Aralik 2006, Istanbul- Gunumuzde gelismis ulkelerin yani sira, Asya ve Afrika`daki pek cok ulkede ciddi bir salgin boyutuna ulasan AIDS`e karsi mucadele araliksiz suruyor. Arastirmaci Ilac Firmalari Dernegi (AIFD), tum dunyada oldugu gibi Turkiye`de de gorulen AIDS hastaligi icin 82 yeni ilac adayi ve asi adayi uzerinde calisma yapildigini acikladi.
Bunlar arasinda yer alan 18 yeni asi ve 36 antiviral ilacin ise klinik arastirma veya Amerikan Gida ve Ilac Kurumu`nun (FDA) incelemesi asamasinda oldugu belirtiliyor.
AIFD`den alinan bilgilere gore, gelistirilme asamasinda olan asilardan biri, AIDS`e neden olan HIV virusu ile mucadele edebilmek icin genel bagisiklik sistemini guclendirmeyi hedefliyor. Bir digeri ise hucrenin yuzeyinde koruyucu bir tabaka olusturarak HIV`in iceri girmesini engelliyor.
Bir diger calismada ise bagisiklik reaksiyonunu guclendirmek icin yeni bir teknoloji olan gen tedavisi uygulaniyor.
Dunyanin dort bir kosesindeki laboratuarlarda calisan bilim insanlari AIDS`e karsi etkili tedaviler gelistirebilmek icin zamana karsi yarisiyorlar. Halen arastirmaci ilac firmalarinin uzerinde calistiklari ilaclarin arastirma ? gelistirme calismalari tamamlandiginda AIDS hastaligina karsi son derece etkin yeni nesil ilaclarin ortaya cikacagi kaydediliyor.
AIDS hastalarinin yasam suresi beklentisi artik 15 yil
AIDS hastaligina neden olan HIV virusunun 25 yil once ilk kez teshis edilmesinden bu yana bu hastaligin tedavisi icin 86 ilac gelistirildi. AIDS`e karsi ilk ilac ise virusun teshis edilmesinden 6 yil sonra, 1987 yilinda hastalara sunuldu. Bugun ise laboratuar calismalari yurutulen 82 ilac ve asi adayi bulunuyor. Bu adaylardan bir kisminin ilac haline gelerek hastalara sunulmasiyla AIDS ile mucadelede ciddi bir yol alinmis olunacak.
Amerika Birlesik Devletleri`nde yayimlanan Ulusal Saglik Kurumu (NIH) raporuna gore, proteaz inhibitorlerinin (HIV bulasmis hucrelerin virusun yeni kopyalarini uretmelerini engelleyen bir anti-HIV ilac grubu) hastalara sunuldugu ve kombine ilac tedavisinin kullanilmaya baslandigi 1990`li yillarin ortalarindan bu yana ABD`de AIDS`den kaynaklanan olum orani %70 azaldi. Uluslararasi saygin bir tip dergisi olan New England Journal of Medicine`de 2001 yilinda yayimlanan bir calisma, yeni tedavilerin hastaneye yatislari ve toplam bakim maliyetlerini de azalttigini ortaya koydu.
Yapilan yogun arastirmalar ile HIV virusunun gizemi cozulmeye calisilirken hastaligin ilk tanimlanmasindan bugune kadar gecen surede gelistirilen ilaclar ile hastalarinin yasam suresinin uzamasi dikkat cekiyor.
Turkiye`de de artiyor
HIV/AIDS hastaligi ilk kez 1985 yilinda goruldugu Turkiye`de de oldukca hizli bir artis gosteriyor. 1992 yilina kadar her yil 30`lu rakamlarda olan yeni hasta sayilari, 2000`li yillarin basindan itibaren 150-200`lu rakamlara ulasti. Saglik Bakanligi`nin Aralik 2005 verilerine gore, sadece 2005 yili icinde 332 yeni vaka teshis edildi. Yine Saglik Bakanligi verilerine gore Aralik 2005 itibari ile Turkiye`de 2254 HIV/AIDS hastasi bulunuyor. Bu hastalarin 588`i AIDS basamagina ulasmis durumda. 1666 kisi ise HIV virusu tasiyor. HIV enfeksiyonuna ulkemizde en sik 15-49 yas arasinda rastlaniyor. Hastalik erkeklerde %68.6, kadinlarda ise %31.4 oraninda goruluyor.
Gelismekte olan ulkelerde buyuk bir saglik tehditi olusturuyor
Tedavi surecinde verilen buyuk mucadelelere ragmen, AIDS dunya genelinde ve ozellikle de Afrika, Cin, Rusya ve Hindistan`da buyuyen bir saglik tehditi olmaya devam ediyor.
Ilac firmalari, gelismekte olan ulkelerdeki saglik hizmetlerini iyilestirmek ve AIDS`le mucadeleye destek olmak amaciyla 1998 yilindan beri 411 milyar dolarin ustunde katki yaptilar. Uygulamaya konulan projeler arasinda HIV/AIDS kliniklerinin yapilmasi, AIDS egitim ve onleme programlari, HIV`in anneden cocuga bulasmasini engellemeye yonelik programlar, AIDS ve ilgili hastaliklara yonelik ilaclarin bagislanmasi yer aliyor.
Birlesmis Milletler HIV/AIDS Programi`na (UNAIDS) gore, 2004 yilinda dunyada yaklasik bes milyon yeni HIV enfeksiyonu ?? meydana gelirken, dunyada yaklasik 3 milyon kisi bu hastaliktan oldu.
AIDS hastaligi dunyada ilk defa 1981 yilinda Amerika Birlesik Devletleri`nde bir grup erkekte ve Haiti`den gelen gocmenlerde rastlandi. Tum dunyada ise bugune kadar 20 milyondan fazla insani oldurdugu ve yaklasik 40 milyon kisiye bulastigi belirtiliyor. ABD`de HIV virusu tasiyanlarin sayisinin ise 1,1 milyon kisiye ulastigi tahmin ediliyor.
01.12.2006 13:28
2.849