Sağlık
Uzmanlar, tiroit yetmezliginin bilincli diyete ragmen vucut kilolarinin yuzde 15-30 oraninda artmasina yol acan bir hastalik oldugunu bildirerek, bilincli diyete ragmen vucudu kilo vermekte direnenlere troit kontrolunden gecmelerini tavsiye ediyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Uzmani Prof. Dr. Metin Ozata, tiroit bezi yetmezligi tedavi edilmeden kilo vermenin cok zor oldugunu belirterek, `Tiroit hormon ilaclariyla (Levotiron veya Tefor gibi) hastalarin cogunda tedaviyle birlikte kilo verme olusursa da, hastalarin yuzde 17`si kilo veremez. Ozellikle menopozdaki kadinlarda bu durum daha sik gorulur. Hem menopoz hem de tiroit yetmezligi kilo vermeyi engeller` dedi. Tiroit bezi yetmezligi olmadigi halde kilo vermeye calisan kisilerde belirli bir kilo verdikten sonra kilo kaybinin azaldigi veya durdugu bir donem olustugunu soyleyen Ozata, `Bu durum vucudun kendini koruma mekanizmasidir. Vucudumuz daha fazla kilo verilmesine direnc gostermeye baslar. Bu direnc tiroit hormonlarinin azalmasiyla olabildigi gibi, baska hormonlarin salinmasinin artmasiyla da olusur. Kalori alimi yani yenilen gida alimi azaldikca, vucudumuzda bulunan T4 hormonunun T3 hormonuna donusumu de azalir. Sonucta hucrelere giren ve etkili olan T3 azaldikca metabolizmamiz yavaslar ve kilo veremeyiz` diye konustu.
`AZ YEDIKCE, LEPTIN HORMONU KANDA AZALIYOR`
Ozata`nin aciklamasina gore, kalori alimi azaldikca yani diyet yaparken az yemek yedikce, vucuttaki yaglardan salgilanan leptin isimli hormon kanda azaliyor. Azalan leptin hormonu ise, beyindeki istah merkezini uyararak istahi artirip gida alinmasini sagliyor. Kilo vermeyi engelleyen hormonlardan birisi de Ghrelin hormonu. Bu hormon mideden salgilanmakta ve kana karisarak beyine ulasip yemek yemeyi artirmakta. Kilo vermek icin diyet yaparken bu hormon kanda artmakta ve daha fazla kilo verilmesini engellemekte. Bu hormonun salgilanmasini onleyecek bir ilac ise henuz bulunmuyor. Bazi minerallerin eksikliklerinin de kilo vermeyi engelledigini ifade eden Ozata, `Manganez, krom, cinko, kalsiyum ve magnezyum eksikligi ozellikle cok onemlidir. Bu minerallerde saptanan eksiklikler tedaviyle duzeltilmelidir. Ayrica T4 hormonunun T3`e donusmesinde selenyum minerali de etkili oldugundan, kilo veremeyen kisilerde selenyum eksikligi olup olmadigina bakilmasi gerekir. Selenyum eksikligi varsa bu eksiklik giderilir. Ayrica cinko, demir, bakir mineralleri de T4`un T3`e donusumunde etkilidir. Bu minerallerde eksiklik olup olmadigina da bakilmasi gerekir` aciklamasinda bulundu. Omega-3 alimini artirmanin kilo vermede faydali olabilecegini kaydeden Ozata, `Omega-3 yag asitleri tiroit hormonlarinin hucrelerdeki etkisini artirmaktadir` dedi.
`INSULIN HORMONU YUKSEK ISE KILO VERMEK ZORLASIR`
Kanda insulin hormonun yuksek olmasinin kilo vermede sikintilar olusturacagini soyleyen Ozata, `Insulin yuksekligini azaltmanin onemli bir yolu seker yuku yuksek olan karbonhidratlari yememektir. Beyaz ekmek, seker, makarna, patates, kek, tatli, cikolata gibi seker yuku fazla gidalar insulin hormonunu kanda iyice artirarak kilo vermenizi onler. Bu gidalar yerine tam bugday unundan yapilmis ekmek (koy ekmegi gibi), kepekli makarna, nohut, kuru fasulye, mercimek, bezelye, sebze ve meyvelerle beslenmek gerekir` seklinde konustu. Ozata`nin ifadesine gore; tiroit yetmezligi olan hastalarda metabolizma yavasladigindan, alinan karbonhidratlarin (unlu, sekerli gidalarin) sindirilmesi, parcalanmasi ve kandaki sekerin hucrelere girmesi zorlasiyor. Bu nedenle vucut daha fazla insulin salgilayarak kan sekerini dusurmeye calisiyor. Insulinin artmasi ise, istahta artma ve kilo almayla sonuclaniyor. Insulin hormonundaki yukselmelerin gun icinde kan sekerinde dusme yaptigi icin yorgunluk, bas donmesi, bitkinlik, ofkelenme, birden sinirlenme, bagirma ve aclik hissi olusturdugunu soyleyen Ozata, `Bu belirtiler varsa kan sekerinizde dusmeler oluyor demektir. Bunu anlamak icin 3-4 saatlik seker yukleme testi yaptirmaniz gerekir. Stresli kisilerde stres hormonu dedigimiz kortizol artmaya baslar ve artan kortizol hormonu da kan sekerini yukseltir. Yukarida soz edilen faktorler hipotiroidili bir hastada kilo almaya, kan sekerinde dusmelere neden olur. Eger kilo veremezseniz ileride bu defa seker hastaligi gelisir` diye konustu.
`EGZERSIZ YAPARAK KILO VERMEYI DENEYIN`
Karbonhidrat ve yagdan fakir bir beslenme ve egzersiz yaparak kilo verilmesini denemeyi tavsiye eden Ozata, `Iyi beslenmenize ve egzersiz yapmamiza ragmen zayiflayamiyorsaniz doktorunuz size bazi ilaclar verecektir. Bu ilaclar zayiflamaniza yardimci olur. Hipotiroidili hastalarda selenyum destegi almak T4 hormonunun T3`e donusumunu artirarak dokulardaki tiroit azligini veya metabolizma yavaslamasini artirmaya faydali olabilir. Bu nedenle selenyum olcumu yaptiriniz. Eksiklik varsa doktorunuz size selenyum destegi icin ilac verecektir. Kilo veremeyen tiroit yetmezlikli hastalarda T4 (Levotiron veya Tefor) ve T3 ilaclarini birlikte almak bazen faydali olabilir. TSH hormonunu 1.5-2.5 arasinda tutacak sekilde doktorunuz bu ilaclari ayarlayacaktir` dedi. Yukaridaki onlemlere ragmen kilo veremeyen kisilerde baska nedenleri arastirmak gerektigini ifade eden Ozata, `Depresyon, stres ve uyku bozukluklarini onleyecek bir ilac ise henuz bulunmuyor. Bazilari mineral ve vitamin eksikleri ve gida alerjileri olabilir. Ozellikle selenyum, cinko, ve demir eksikligi varsa bunlarin tedavisi cok onemlidir. Kalsiyum ve magnezyum eksikligi de ozellikle onemlidir. Bazen TSH hormonu normal oldugu halde kilo veremeyen hastalarda anti-TPO antikoru yuksek olabilir. Anti-TPO antikor yuksekliginde tiroit bezinin calismasinda hafif bozukluklar olabilir. Cok hassas TSH olcumleriyle bu durum anlasilabilirse de, gizli tiroit yetmezligin tanisi icin TRH testi yapilabilir. TRH sonrasi 25. dakikada TSH 15`den yuksek cikarsa tiroit bezi az calisiyor demektir` degerlendirmesini yapti. Ozata, tiroit yetmezligi olan kisilerin kilo verememeleri halinde, su nedenlerin arastirilmasi gerektigini kaydetti:
`Gida alerjisi olup olmadiginin arastirilmasi, kanda insulin duzeyine bakilmasi, kalori azaltilmasinin yeterli olup olmadigi; selenyum, B vitamini, yag asitleri, magnezyum ve kalsiyum eksikligi olup olmadigi, psikolojik stresin duzeltilmesi, kanda anti-TPO antikoruna bakilmasi, diger hormon bozukluklari olup olmadiginin arastirilmasi (kortizol eksikligi, yumurtalik kistleri, prolaktin hormon yuksekligi, kan kalsiyum azligi gibi).`
iha
15.06.2006 15:20
2.480